Luận Văn Thạc Sĩ Dạy Học Lịch Sử Địa Phương Theo Hướng Tiếp Cận Năng Lực Ở Trường Trung Học Phổ Thông Thành Phố. Discussion in 'Chuyên Ngành Lịch Sử Việt Nam' started by quanh.bv, Mar 29, 2021. “Dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh trong giờ Đọc - Hiểu văn bản môn Ngữ văn” MỤC LỤC A. ĐẶT VẤN ĐÊ I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI II. PHAM VI, THỜI GIAN THỰC HIỆN ĐỀ TÀI III. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU B. NỘI DUNG ĐÊ TÀI I. CƠ SỞ vì thế, dạy học tập theo phía tiếp cận năng lượng fan học tập chính là bài toán cô giáo phải gồm cách thức dạy dỗ học theo hướng tích cực và lành mạnh, rước fan học làm trung trọng tâm, buộc phải khơi gợi được niềm đắm say của tín đồ học tập với đặc TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HỒ THỊ MINH DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG Ngành: LỊCH SỬ VIỆT NAM Mã số: 8229013 LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. ĐỖ HỒNG THÁI THÁI NGUYÊN - 2020 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN nhà trường vào cuộc sống. Đánh giá theo năng lực là đánh giá khả năng học sinh áp dụng các kiến thức, kĩ năng đã học được vào trong các tình huống thực tiễn của cuộc sống hằng ngày. Đánh giá theo năng lực còn có cách gọi khác là đánh giá năng lực thực hiện. Gồm đầy đủ 5 bước theo kế hoạch bài dạy hiện hành. Link Tải: Tại đây. Dưới đây là buổi sinh hoạt chuyên môn về thiết kế và thực hành bài dạy môn Địa lý lớp 4 theo định hướng phát triển năng lực học sinh trường Tiểu học Quang Trung. Tổ chuyên môn Tổ chức dẠy hỌc lỊch sỬ theo ĐỊnh hƯỚng phÁt triỂn nĂng lỰc hỌc sinh I. LÝ DO HÌNH THÀNH BIỆN PHÁP Lịch sử là một trong những môn học quan trọng trong chương trình giáo dục ở Tiểu học, bởi phân môn này giúp học sinh hiểu rõ hơn về quá khứ, về những trang sử hào hùng của Chú ý trong đổi mới phương pháp. Dạy và học lịch sử theo định hướng tiếp cận năng lực được thực hiện trên nền tảng những nguyên tắc cơ bản của khoa học lịch sử: Thông qua các nguồn sử liệu khác nhau để tái hiện lịch sử, phục dựng một cách chân thực, khách quan quá trình hình thành, phát triển Cách Vay Tiền Trên Momo. .. ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HỒ THỊ MINH DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ THÁI NGUYÊN - 2020 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HỒ THỊ MINH DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG Ngành LỊCH SỬ VIỆT NAM Mã số 8229013 LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học ĐỖ HỒNG THÁI THÁI NGUYÊN - 2020 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nêu trong luận văn là hoàn toàn trung thực, khách quan và chưa được sử dụng trong công trình nghiên cứu nào. Thái Nguyên, tháng 6 năm 2020 Tác giả Hồ Thị Minh Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Đỗ Hồng Thái đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ Tôi thực hiện thành công đề tài luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô trong Khoa Lịch sử, Phòng sau đại học - Trường Đại học sư phạm Thái Nguyên đã chỉ bảo tận tình, giúp đỡ Tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới Ban quản lý di tích lịch sử Bạch Đằng giang, Ban quản lý di tích lịch sử Bến Nghiêng K15, trường THPT Mạc Đĩnh Chi, trường THPT Lê Chân…đã nhiệt tình giúp đỡ Tôi trong quá trình khảo sát thực trạng và thực nghiệm luận văn. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới Ban Giám hiệu, Tổ Chuyên môn, các Thầy Cô và đồng nghiệp trường THPT đã giúp đỡ, động viên Tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu luận văn. Cuối cùng Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới gia đình, người thân và bạn bè đã giúp đỡ, động viên Tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn . Thái Nguyên, tháng 6 năm 2020 Tác giả Hồ Thị Minh Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................... i LỜI CẢM ƠN .................................................................................................... ii MỤC LỤC ........................................................................................................ iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DÙNG TRONG LUẬN VĂN .............. vi DANH MỤC CÁC BẢNG .............................................................................. vii MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1 1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................... 1 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ................................................................. 3 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu................................................................. 4 4. Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu .................................. 4 5. Giả thuyết khoa học. ...................................................................................... 5 6. Đóng góp mới của đề tài ................................................................................ 5 7. Cấu trúc đề tài ................................................................................................ 6 Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI........................................................................................ 7 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài .................................................... 7 Các công trình nghiên cứu ở trong nước .................................................. 12 Những vấn đề luận văn được kế thừa và cần tiếp tục giải quyết ............. 23 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC Ở TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG ......................................................................... 26 Cơ sở sở lí luận của việc dạy học lịch sử địa phương ở trường phổ thông trung học theo hướng tiếp cận năng lực........................................................... 26 số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài. ....................................... 26 Đặc điểm tâm lí, nhận thức của học sinh các trường THPT thành phố Hải Phòng khi học tập lịch sử địa phương ............................................................. 33 Vai trò, ý nghĩa của việc dạy học Lịch sử địa phương theo hướng tiếp cận năng lực ở trường phổ thông. ........................................................................... 34 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN Cơ sở thực tiễn của dạy học Lịch sử địa phương theo hướng tiếp cận năng lực ở trường THPT thành phố Hải Phòng........................................................ 38 Thực trạng dạy học LSĐP theo hướng tiếp cận năng lực ở trường THPT thành phố Hải Phòng........................................................................................ 38 Khai thác tài liệu Lịch sử địa phương Hải Phòng trong dạy học lịch sử theo định hướng tiếp cận năng lực ................................................................... 59 Chương 3 HÌNH THỨC VÀ BIỆN PHÁP DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG - THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM ............................................................................................................. 66 Những nguyên tắc sư phạm khi xác định các hình thức và biện pháp dạy học LSĐP theo hướng tiếp cận năng lực. ........................................................ 66 Lựa chọn biện pháp phải đáp ứng mục tiêu giáo dục bộ môn về giáo dưỡng, giáo dục và phát triển .......................................................................... 66 Lựa chọn biện pháp phải đảm bảo yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, phát triển tư duy nhận thức của học sinh ............................................................................................. 67 Sử dụng tài liệu lịch sử địa phương phù hợp với thực tiễn.................... 67 Lựa chọn biện pháp phải thể hiện nguyên tắc liên môn. ....................... 69 Lựa chọn hình thức tổ chức dạy học lịch sử địa phương ở trường THPT thành phố Hải Phòng........................................................................................ 71 Lựa chọn hình thức tổ chức dạy học bài lịch sử địa phương ở trên lớp 71 Tổ chức dạy học lịch sử địa phương ngoài lớp học ............................... 72 Tổ chức hoạt động ngoại khóa lịch sử địa phương ................................ 75 Biện pháp dạy học lịch sử địa phương theo hướng tiếp cận năng lực ở trường THPT thành phố Hải Phòng ................................................................. 78 Khai thác tối ưu những lợi thế của phương pháp dạy học truyền thống. ............................................................................................................... 78 Kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học hiện đại. ............................ 80 Sử dụng đa phương tiện trong dạy học lịch sử địa phương ................... 84 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN Sử dụng di sản văn hóa trong dạy học lịch sử địa phương .................... 86 Tích hợp liên môn theo định hướng giáo dục STEAM. ........................ 89 Thực nghiệm sư phạm .............................................................................. 92 Mục đích tiến hành TNSP...................................................................... 92 Đối tượng và địa bàn tiến hành TNSP ................................................... 93 Nội dung và phương pháp tiến hành TNSP ........................................... 93 KẾT LUẬN ................................................................................................... 101 TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................... 105 PHẦN PHỤ LỤC Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DÙNG TRONG LUẬN VĂN STT Viết đầy đủ Chữ viết tắt 01 DHDA Dạy học dự án 02 ĐC Đối chứng 03 GV Giáo viên 04 HS Học sinh 05 HĐTN Hoạt động trải nghiệm 06 LSDT Lịch sử dân tộc 07 LSVN Lịch sử Việt Nam 08 LSĐP Lịch sử địa phương 09 NXB Nhà xuất bản 10 SGK Sách giáo khoa 11 THCS Trung học cơ sở 12 THPT Trung học phổ thông 13 TN Thực nghiệm 14 TNSP Thực nghiệm sư phạm Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng Bảng so sánh giữa phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực người học và phương pháp dạy học truyền thống ..................................... 31 Bảng Số lượng đơn vị và giáo viên tham gia khảo sát ........................................ 42 Bảng Kết quả khảo sát nhận thức của GV về mức độ cần thiết của dạy học LSĐP ......................................................................................................... 43 Bảng Kết quả khảo sát nhận thức của GV về mục đích của giáo viên khi tiến hành dạy học LSĐP ................................................................................... 43 Bảng Kết quả khảo sát những khó khăn của giáo viên trong quá trình dạy học LSĐP ở trường THPT hiện nay .......................................................... 44 Bảng Thống kê nguồn tài liệu GV sử dụng để dạy học LSĐP thành phố Hải Phòng ......................................................................................................... 45 Bảng Kết quả khảo sát hiểu biết của giáo viên về dạy học tiếp cận năng lực ở trường THPT .......................................................................................... 45 Bảng Kết quả khảo sát mức độ sử dụng các hình thức dạy học LSĐP của giáo viên ở trường THPT ................................................................................. 46 Bảng Kết quả khảo sát các phương pháp dạy học LSĐP của giáo viên ở trường THPT ............................................................................................. 47 Bảng Kết quả khảo sát tầm quan trọng của dạy học LSĐP thành phố Hải Phòng theo hướng phát triển năng lực ...................................................... 48 Bảng Kết quả khảo sát ý kiến giáo viên có cần đưa kiến thức lịch sử địa phương vào nội dung kiểm tra, đánh giá ................................................... 49 Bảng Kết quả khảo sát ý kiến giáo viên về việc tìm hiểu hoặc đã áp dụng dạy học STEAM vào dạy học LSĐP ......................................................... 50 Bảng Kết quả khảo sát nhận thức của HS về tầm quan trọng của việc học LSĐP ......................................................................................................... 51 Bảng Kết quả khảo sát ý kiến của HS về mức độ yêu thích học LSĐP ........... 52 Bảng Kết quả khảo sát ý kiến của HS về nội dung được học trong giờ LSĐP ...... 52 Bảng Kết quả khảo sát ý kiến của HS về đơn vị kiến thức được học trong giờ LSĐP ................................................................................................... 53 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN Bảng Kết quả khảo sát ý kiến của HS về địa điểm được học LSĐP ................ 53 Bảng Kết quả khảo sát cảm nhận của HS trong giờ học LSĐP......................... 54 Bảng Kết quả khảo sát những phương pháp học tập của HS trong giờ học LSĐP ......................................................................................................... 54 Bảng Kết quả khảo sát hình thức học tập của HS trong giờ học LSĐP ............ 55 Bảng Kết quả khảo sát hình thức học tập của HS trong giờ học LSĐP ............ 56 Bảng Hệ thống nội dung LSĐP thành phố Hải Phòng tương ứng với LSDT ......... 60 Bảng Hệ thống nội dung LSĐP thành phố Hải Phòng ở cấp THCS và THPT ................................................................................................................... 62 Bảng Những di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu ở thành phố Hải Phòng trong dạy học Lịch sử địa phương ...................................................................... 63 Bảng Bảng kế hoạch và phân công nhiệm vụ công việc cho các thành viên của nhóm“Tìm hiểu hát Đúm ở xã Lập Lễ” .............................................. 83 Bảng Kết quả chấm bài kiểm tra ......................................................................... 95 Bảng Kết quả thực nghiệp lớp thực nghiệm và đối chứng lớp 12 .................... 95 Bảng Kết quả chấm bài kiểm tra lớp thực nghiệm và đối chứng ........................ 98 Bảng Kết quả thực nghiệm lớp thực nghiệm và đối chứng lớp 10 ................... 99 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Nghị quyết số 29/NQ-TW của Hội nghị Trung ương 8 khóa XI, ngày 4 tháng 11 năm 2013 “về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” đã nhấn mạnh vấn đề căn cốt của đổi mới giáo dục là “chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học”. Theo đó, phương pháp dạy học phải thay đổi căn bản theo hướng Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực. Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học. Do đó, giáo dục phổ thông cần có sự đổi mới căn bản và toàn diện, trong đó, đổi mới nội dung và phương pháp dạy học là yêu cầu cấp thiết. Dạy học lịch sử ở trường THPT hiện nay theo hướng tiếp cận năng lực không dừng ở việc trang bị kiến thức cho HS mà đặt trọng tâm rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống, gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn. Phương pháp dạy học này được thực hiện thông qua việc tổ chức các hoạt động dạy học đa dạng, tăng cường phần thực hành cả về thời lượng lẫn các hình thức tổ chức; đa dạng hoá các loại hình thực hành để HS được hoạt động trải nghiệm thông qua các hình thức tổ chức giáo dục như hoạt động nhóm/cá nhân tự học, học trên lớp/ ở bảo tàng, đi thực địa, học qua dự án, di sản,... nhằm mục tiêu phát triển năng lực sử học cho học sinh. Đồng thời, chương trình Lịch sử cấp THPT mang tính thiết thực và phù hợp điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước và thực tiễn giáo dục ở các vùng miền trong cả nước; hướng học sinh tới nhận thức đúng về những giá trị truyền thống của dân tộc, giúp học sinh hình thành, phát triển những phẩm chất, năng lực toàn diện trong bối cảnh hội nhập hiện nay. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN Sự bùng nổ thông tin trong thời đại toàn cầu hóa, đặc biệt ảnh hưởng của cuộc cách mạng đã làm cho kiến thức của nhân loại tăng lên vô cùng nhanh chóng với khối lượng khổng lồ. Để người học lĩnh hội một cách chủ động, linh hoạt và chọn lọc khối lượng tri thức khổng lồ của nhân loại, với các nhà giáo dục không gì khác hơn là thay đổi phương pháp dạy học. Đây cũng là biện pháp ưu tiên hàng đầu, là con đường duy nhất đúng cho sự chuyển đổi mục tiêu giáo dục từ trang bị nội dung kiến thức sang phát hiện, phát triển năng lực tư duy của người học. Do đó, vị thế, nội dung, chương trình, phương pháp dạy học môn Lịch sử đang đặt ra không ít vấn đề cả về lý luận và thực tiễn. Thực tế đó đặt ra yêu cầu tìm kiếm những con đường, những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học lịch sử ở trường phổ thông, khắc phục những hạn chế làm suy giảm chất lượng bộ môn. Trong chương trình giáo dục phổ thông hiện hành và đặc biệt là chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 có đề cập đến một nội dung quan trọng là chương trình giáo dục địa phương. Dạy học lịch sử địa phương có ý nghĩa lý luận và thực tiễn hết sức to lớn, là cơ sở để gắn kết học sinh từ kiến thức lý thuyết đến với thực tế địa phương nơi các em đang sinh sống và học tập. Qua đó giúp học sinh có những hiểu biết sâu sắc hơn về lịch sử hình thành và phát triển, những truyền thống tốt đẹp của quê hương từ đó củng cố thêm niềm tin, ý thức về trách nhiệm và bổn phận của mình góp phần xây dựng quê hương, đất nước. Dạy học lịch sử địa phương còn góp phần hình thành ở học sinh phương pháp nghiên cứu khoa học, biết vận dụng kiến thức vào cuộc sống. Tuy nhiên, trên thực tế việc dạy học chương trình lịch sử địa phương ở các trường trung học phổ thông trong cả nước nói chung và thành phố Hải Phòng nói riêng đang có nhiều bất cập. Nguyên nhân dẫn đến sự bất cập là do kiến thức lịch sử địa phương đang sử dụng theo phương pháp truyền thống nặng về tri thức và hoạt động dạy học diễn ra chủ yếu ở trong lớp học. Vì vậy, nội dung dạy học khô khan, gò ép chưa có liên hệ thực tiễn một cách sâu sắc. Học sinh chưa có điều kiện tham quan học tập, tìm hiểu thực tế hoặc kiến tạo tri thức cho bản thân bằng chính hoạt động của mình. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN Việc nâng cao chất lượng dạy học LSĐP góp phần nâng cao chất lượng bộ môn lịch sử ở trường phổ thông. Dạy học LSĐP có vai trò, ý nghĩa to lớn trong việc thực hiện mục tiêu về kiến thức, kĩ năng và thái độ cho học sinh. Các hình thức, phương pháp tiến hành cũng rất phong phú và đa dạng. Ở nhiều địa phương là những thành phố lớn có nhiều thuận lợi trong dạy học LSĐP nên việc tiến hành bài học LSĐP đạt được hiệu quả nhất định. Song, ở nhiều nơi khác, đặc biệt những vùng nông thôn, miền núi… công tác dạy học LSĐP gặp nhiều khó khăn, thậm chí bị xem nhẹ, bỏ qua. Những giờ LSĐP bị biến thành bài ôn tập, dạy lịch sử dân tộc hoặc làm bài kiểm tra... Các bài học LSĐP được dạy học một cách nghèo nàn hay nặng nề về nội dung, nhàm chán, khô khan về hình thức đã khiến học sinh không hứng thú và không đạt được hiệu quả cao trên cả ba mặt kiến thức, kĩ năng, thái độ. Một số giờ học về lịch sử địa phương còn mang tính chiếu lệ, nghèo nàn về nội dung, hạn chế về phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, chưa kích thích được hứng thú học tập ở học sinh. Nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học còn gò bó, chưa mở rộng môi trường học tập, chưa phát triển tối đa phẩm chất và năng lực của người học. Xuất phát từ những lí do trên, tôi lựa chọn vấn đề “Dạy học lịch sử địa phương theo hướng tiếp cận năng lực ở trường THPT thành phố Hải Phòng” làm đề tài luận văn Thạc sĩ của mình, nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học Lịch sử địa phương ở Hải Phòng đáp ứng yêu cầu Chương trình giáo dục phổ thông mới. 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu Hoạt động dạy học lịch sử địa phương theo hướng tiếp cận năng lực cho học sinh ở trường trung học phổ thông thành phố Hải Phòng. Phạm vi nghiên cứu Phạm vi đối tượng phát triển năng lực cho học sinh trong dạy học lịch sử địa phương ở trường THPT. Phạm vi nội dung là vấn đề đổi mới dạy học lịch sử địa phương ở trường THPT thành phố Hải Phòng về Mục tiêu, chương trình, nội dung, hình thức và phương pháp dạy học. Phạm vi không gian về địa bàn khảo sát, thực địa ở một số trường THPT thành phố Hải Phòng. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu lí luận, thực tiễn dạy học lịch sử địa phương ở Hải Phòng, đề tài tập trung đề xuất các biện pháp dạy học lịch sử địa phương ở các trường THPT thành phố Hải Phòng theo hướng tiếp cận năng lực học sinh, nhằm đáp ứng yêu cầu giáo dục phổ thông mới hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục đích trên, luận văn tập trung giải quyết những nhiệm vụ sau - Tìm hiểu cơ sở lí luận về đổi mới dạy học, đổi mới dạy học bộ môn lịch sử nói chung và lịch sử địa phương nói riêng theo hướng tiếp cận năng lực. - Khảo sát, điều tra, phân tích thực trạng việc dạy-học lịch sử địa phương ở một số địa phương trong nước và trong nhà trường THPT thành phố Hải Phòng hiện nay, làm nền tảng cho việc giải quyết vấn đề mà đề tài đặt ra. - Xác định những tài liệu lịch sử địa phương tại thành phố Hải Phòng có thể áp dụng trong dạy học lịch sử theo hướng tiếp cận năng lực. - Tìm hiểu chương trình, nội dung sách giáo khoa lịch sử ở phổ thông; phân phối chương trình lịch sử địa phương ở một số địa phương trong nước và ở trường THPT thành phố Hải Phòng. Qua đó đề xuất các hình thức và biện pháp dạy học lịch sử địa phương theo hướng tiếp cận năng lực cho học sinh trung học ở Hải Phòng. - Tiến hành thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng các biện pháp sư phạm đề xuất trong luận văn, rút ra kết luận, kiến nghị. 4. Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu Cơ sở phương pháp luận Cơ sở phương pháp luận của đề tài là dựa trên cơ sở lí luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm đường lối của Đảng và Nhà nước ta về giáo dục nói chung, dạy học Lịch sử nói riêng trong các trường THPT. Phương pháp nghiên cứu * Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết - Nghiên cứu các tài liệu về giáo dục học, tâm lý học, giáo dục lịch sử, các văn bản của Đảng, Nhà nước, ngành giáo dục, các công văn hướng dẫn và tài liệu tập huấn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN của Bộ GD&ĐT về đổi mới giáo dục ở bậc phổ thông có liên quan đến đề tài. - Nghiên cứu nội dung chương trình SGK Lịch sử THPT, tài liệu về LSĐP thành phố Hải Phòng, các tài liệu lịch sử liên quan đến đề tài. - Nghiên cứu chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 môn Lịch sử. - Xác định thời lượng dành cho LSĐP ở trường THPT; xác định mục tiêu, nghiên cứu tư liệu, xây dựng nội dung dạy học LSĐP, từ đó khái quát cơ sở thực hiện đề tài thông qua đề xuất hình thức, biện pháp sư phạm nhằm đổi mới dạy học LSĐP ở trường THPT thành phố Hải Phòng. * Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn + Khảo sát thực trạng dạy học lịch sử theo hướng tiếp cận năng lực để tổng quan cơ sở thực tiễn của vấn đề dạy học lịch sử địa phương thành phố Hải Phòng góp phần nâng cao chất lượng bộ môn. + Điều tra cơ bản, thống kê và xử lí số liệu Tiến hành trao đổi, phỏng vấn để thu thập ý kiến của các thầy cô, đồng nghiệp có kinh nghiệm thực tiễn trong dạy học LSĐP theo hướng tiếp cận năng lực thông qua sử dụng phiếu điều tra, phỏng vấn trực tiếp đối tượng liên quan đề tài là giáo viên lịch sử, học sinh tại một số trường trên địa bàn thành phố Hải Phòng . * Phương pháp thực nghiệm sư phạm Kiểm chứng các biện pháp sư phạm được đề xuất. Dạy thực nghiệm bài học chủ đề được thiết kế theo biện pháp đã đề xuất về qui trình thiết kế bài dạy và các hoạt động học và đối chiếu kết quả với lớp đối chứng. Từ đó đánh giá hiệu quả của biện pháp, đưa ra các đánh giá, điều chỉnh và có thể đưa ra các hướng dẫn hoặc kiến nghị. 5. Giả thuyết khoa học. Khi vận dụng các biện pháp đổi mới dạy học LSĐP ở trường THPT thành phố Hải Phòng theo hướng tiếp cận năng lực một cách hệ thống, đồng bộ sẽ từng bước giải quyết những bất cập, hạn chế trong dạy học LSĐP ở trường THPT thành phố Hải Phòng nói riêng; góp phần nâng cao chất lượng bộ môn lịch sử ở trường THPT thành phố Hải Phòng nói chung. 6. Đóng góp mới của đề tài * Về lí luận Thông qua quá trình tổng hợp, nghiên cứu, thực nghiệm, đề tài góp phần làm phong phú hơn lí luận và phương pháp dạy học tiếp cận năng lực người học nói chung và phương Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN pháp tiếp cận năng lực nói riêng trong bộ môn Lịch sử tại địa phương. * Về thực tiễn Đề tài góp phần đề xuất và tổ chức các giờ học nội khóa và ngoại khóa vận dụng phương pháp tiếp cận năng lực trong chương trình Lịch sử địa phương ở các trường THPT tại Hải Phòng; cung cấp thêm các hình thức, biện pháp nâng cao hiệu quả giờ dạy mà giáo viên Lịch sử THPT có thể ứng dụng vào thực tiễn dạy học; bổ sung chủ đề, nội dung giáo dục về các di tích lịch sử văn hóa của tỉnh nhà trong hoạt động trải nghiệm ở các nhà trường; làm phong phú hơn hình thức tổ chức dạy học bộ môn Lịch sử ở cấp THPT thành phố Hải Phòng. Những kết quả nghiên cứu lí luận và thực tiễn trên của đề tài góp phần thúc đẩy sự đổi mới mục tiêu giáo dục, tiếp cận và phát triển toàn diện các năng lực của học sinh THPT của địa phương. 7. Cấu trúc đề tài Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, đề tài gồm 3 chương Chương 1 Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Chương 2 Cơ sở lý luận và thực tiễn dạy học Lịch sử địa phương theo hướng tiếp cận năng lực ở trường THPT thành phố Hải Phòng. Chương 3 Hình thức và biện pháp tiếp cận năng lực học sinh trong dạy học Lịch sử địa phương ở thành phố Hải Phòng - Thực nghiệm sư phạm. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI Xuất phát từ việc nhận thức tầm quan trọng và ý nghĩa to lớn của việc nghiên cứu vấn đề dạy học Lịch sử địa phương ở trường THPT cũng như việc sử dụng tài liệu Lịch sử địa phương trong dạy học Lịch sử Việt Nam, trong những năm gần đây các công trình nghiên cứu về Lịch sử địa phương ngày càng phong phú, đa dạng ở Việt Nam và nhiều nước khác. Nhiều luận án, luận văn, các bài nghiên cứu được thực hiện, công bố trên các tạp chí chuyên ngành, trong các chuyên khảo... Ở những góc độ tiếp cận khác nhau các nhà nghiên cứu đã đề cập đến vấn đề dạy học phát triển năng lực nói chung và dạy học lịch sử địa phương theo hướng phát triển năng lực nói riêng. Trong khuôn khổ của luận văn tác giả đã tham khảo nhiều loại tài liệu khác nhau triết học, tâm lí học, giáo dục học, giáo dục lịch sử, tài liệu tập huấn bồi dưỡng giáo viên và nguồn tài liệu chuyên khảo cho môn Lịch sử ở trường phổ thông của các nhà nghiên cứu ngoài nước, trong nước. Tất cả đều đã đề cập đến việc dạy học Lịch sử địa phương và sử dụng tài liệu Lịch sử địa phương trong dạy học Lịch sử dân tộc. Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu sau Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài Vấn đề sử dụng tài liệu lịch sử địa phương trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông đã được chú ý từ rất sớm ở các nước trên thế giới. Công tác nghiên cứu về lịch sử địa phương rất được chú trọng ở các nước phát triển. Năm 1918, văn kiện giáo dục đầu tiên của Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết Nga đã yêu cầu sử dụng hình thức và phương pháp dạy học lịch sử địa phương trong giờ học nội khóa ở trường phổ thông. Trong cuốn " Phương pháp giảng dạy lịch sử ở trường phổ thông", NXB Matxcơva, 1972 tài liệu dịch Vaghin, thư viện trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã nhấn mạnh đến vai trò và cách thức sử dụng tài liệu lịch sử địa phương trong giảng dạy trình lịch sử ở trường phổ thông [92, tr. 26]. Lômônôxốp 1711-1785 đã tiến hành làm bản đồ nước Nga, biên soạn lý lịch viện hàn lâm gồm các vấn đề về lịch sử của từng thành phố và từng tỉnh. Đến cuối thế kỷ XVIII đã xuất hiện những chuyên khảo nghiên cứu về các vùng, miền riêng biệt. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN Bên cạnh những việc nghiên cứu địa phương của các nhà khoa học, còn có hoạt động nghiên cứu ở các trường học. Bunacốp - một giáo viên trường trung học đã viết 20 cuốn sách về lịch sử địa phương, hay nhà văn nổi tiếng cũng đã ủng hộ tích cực việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương để giáo dục học sinh trong nhà trường phổ thông [74, tr. 11]. Năm 1930, môn Địa phương học được đưa vào giảng dạy ở các trường Đại học Sư phạm. Sau đó, nhiều tổ chức, cơ quan quản lí, nghiên cứu, phổ biến LSĐP lần lượt ra đời, như “Hội bảo tàng địa phương”, “Hội bảo vệ các di tích lịch sử và văn hóa”…Vào những năm 80 của thế kỷ XX, có các công trình “Lịch sử địa phương ” do Matixin chủ biên 1980, “ Phương pháp công tác lịch sử địa phương ” do Bôrixôp chủ biên 1982…Trong các công trình nghiên này, các tác giả đã chỉ rõ tầm quan trọng của việc nghiên cứu, biên soạn và dạy học lịch sử địa phương, trong đó đặc biệt nhấn mạnh “phải làm cho học sinh hứng thú trong quá trình nhận thức lịch sử địa phương mình” [74, tr. 11 - 12]. Như vậy, từ thời nước Nga Xô Viết cho tới ngày nay, giáo dục LSĐP rất được coi trọng trong giáo dục cộng đồng và giáo dục trường học. Ở một số nước thuộc Đông Âu trước đây, công tác nghiên cứu và giảng dạy địa phương cũng được chú trọng. Năm 1996, nghị viện Châu Âu thông qua bản “Khuyến nghị số 1283, liên quan đến lịch sử và việc học tập lịch sử ở Châu Âu” trong đó có nêu Lịch sử địa phương cũng như lịch sử dân tộc nhưng không phải là lịch sử theo quan điểm dân tộc chủ nghĩa phải được giảng dạy, cũng như lịch sử các tộc người thiểu số [87, tr. 6]. Năm 2009, dự án "Kết nối trung tâm châu Âu thông qua dạy học lịch sử địa phương” - một cách tiếp cận mới trong giáo dục lịch sử, đã được thực hiện bởi các nhà giáo dục, các nhà khoa học tới từ Ba Lan, Đức, Cộng hòa Séc - Slovakia, Hungary và Ucraina. Dự án thực hiện trong thời gian từ tháng 9/2009 đến tháng 8 năm 2010. Mục tiêu của dự án nhằm phát triển các tài liệu giáo dục lịch sử về những chủ đề phổ biến trong lịch sử Trung Âu thông qua cách tiếp cận từ những tư liệu lịch sử địa phương như lịch sử cuộc sống hàng ngày của người dân, lễ kỉ niệm, không gian công cộng và di tích…từ đó các nhà giáo dục chia sẻ kinh nghiệm và tìm tiếng nói chung trong việc lựa chọn tư liệu giảng dạy LSĐP trong nhà trường phổ thông [87, tr. 27]. Ở nước Anh, công tác nghiên cứu và giảng dạy LSĐP được quan tâm, phát triển. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN Năm 1908, Hội đồng giáo dục Anh đã kêu gọi các trường học nên chú ý tới “lịch sử của thị trấn và huyện trên địa bàn của trường học”. Năm 1952, Bộ giáo dục Anh đề nghị các trường học nên sử dụng những tư liệu địa phương để minh họa cho các chủ đề giáo dục quốc gia. Ngày 30/9/1982, Hiệp hội LSĐP nước Anh BALH được thành lập nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của giáo dục cộng đồng thông qua nghiên cứu LSĐP. Hiệp hội cũng tích cực vận động Hội đồng chương trình Quốc gia tăng số tiết giảng dạy LSĐP trong trường học, chuẩn bị các khóa học, ấn phẩm về LSĐP dành cho GV. Có nhiều tài liệu nghiên cứu về địa phương và giảng dạy LSĐP ở Anh, tiêu biểu như cuốn “Dạy học lịch sử địa phương” của tác giả 1977 hay “Lịch sử địa phương và người giáo viên” của Robert Doutch 1967. Stephen trong “Dạy học lịch sử địa phương” đã khẳng định vai trò, vị thế của LSĐP trong nhà trường, đồng thời cũng xác định mối quan hệ của LSĐP với LSDT. Xuất phát từ những vấn đề lí luận và thực tiễn, tác giả đã đề xuất những công việc cụ thể của giáo viên trong chuẩn bị bài học LSĐP, lựa chọn các nội dung cơ bản trong dạy học LSĐP như tìm hiểu buổi đầu sơ khai của lịch sử địa phương, địa danh và những di tích còn lại; về địa lý và thông tin liên lạc, giao thông vận tải của địa phương… Cuốn sách được nhiều giáo viên lịch sử đề cập tới khi thảo luận trong diễn đàn dạy học LSĐP. Ở nước Anh, có nhiều website có liên quan tới việc biên soạn và giảng dạy LSĐP như website của Hiệp hội lịch sử địa phương ở Anh; website của hội đồng hạt Comhairie Contae ; website của Đại học Leicester, một trung tâm nghiên cứu lịch sử địa phương ở Anh…Các website và diễn đàn giảng dạy LSĐP được giáo viên lịch sử ở Anh tham gia, trao đổi nhiều kinh nghiệm về khai thác, chia sẻ tư liệu và biện pháp giảng dạy lịch sử địa phương ở các trường học tại nước Anh. Ở Mĩ, việc dạy học về địa phương đặc biệt được chú trọng, học sinh ngay từ tiểu học đã được học về lịch sử và địa lí của bang mình đang sống. Trong chương trình giảng dạy của các cấp học phổ thông ở Mỹ, môn Lịch sử được đưa vào giảng dạy từ khá sớm, thậm chí từ các lớp học tiền phổ thông các lớp mẫu giáo được gọi là môn “ Nhập môn xã hội học” môn này có một số tiết nói về lịch sử, địa lý của địa phương. Trong số các tài liệu nghiên cứu về dạy học LSĐP ở Mĩ, có cuốn “Sơ giản Dạy học lịch sử địa phương ở lớp 6-12” của Robert L. Stevens. Đây là công trình nghiên cứu Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN thú vị về dạy học LSĐP trong các lớp 6-12. Tác giả bắt đầu từ tiền đề rằng "điều quan trọng là nắm bắt được trí tưởng tượng của học sinh trung học thông qua các bài học lịch sử theo phương pháp tích cực" [10, tr. 5. Tác giả cho rằng, một trong những cách tốt nhất để thực hiện điều này là để học sinh nhìn vào lịch sử của cộng đồng họ, hoặc lân cận với họ. Một lợi thế của việc dạy học LSĐP là người dạy và người học có thể thực sự trải nghiệm - tham quan và khám phá những di tích lịch sử, tham gia thực hành các dự án. Nhằm phát huy tính tích cực học tập của HS, việc dạy học LSĐP có thể tổ chức các dự án hoặc các chuyến tham quan thực tế, thậm chí tham quan ảo qua Internet. Ở Nhật Bản, LSĐP trước đây được dạy học trong bộ môn “ Hương thổ học”, về sau bộ môn này được mở rộng thành “Lịch sử khu vực”, trong đó học sinh được học lịch sử, địa lí, lịch sử các thành phố, làng mạc nơi mình đang sống. Phương pháp dạy học LSĐP ở Nhật cũng rất đa dạng, phong phú, chủ yếu hướng tới phát huy tính tích cực chủ động của học sinh, để các em được hoạt động, được trải nghiệm. Giáo sư Kimata Kiyohiro đã nghiên cứu vấn đề này một cách hệ thống và năm 2007 đã xuất bản cuốn sách “ Cơ sở của việc xây dựng trường học gắn liền địa phương. Giáo dục hương thổ ở trường tiểu học Shima, tỉnh Shiga”. Tác giả đã đề cập về sự ra đời và phát triển của giáo dục hương thổ, tài liệu học tập, thực tiễn việc giáo dục hương thổ, nội dung giáo dục và các phương pháp giáo dục hương thổ qua một trường hợp cụ thể là trường tiểu học Shima, tỉnh Shiga, đồng thời có đối chiếu với một số địa phương khác. Điều đáng chú ý ở đây là việc giáo dục hương thổ rất được coi trọng, nội dung giáo dục đa dạng, từ lịch sử, địa lý, kinh tế nông nghiệp, giáo dục công việc gia đình…mang đặc trưng của địa phương. Tài liệu của UNESCO cũng nói về lịch sử địa phương. Tờ "Người đưa tin UNESCO" tháng 6/1989 - bản tiếng Việt giới thiệu kinh nghiệm sử dụng bảo tàng, di tích lịch sử ở địa phương để giảng dạy trong giờ học lịch sử. Điều mà Việt Nam có thể học tập được là nội dung giáo dục địa phương đa dạng, phong phú, phương pháp dạy học rất tích cực, chú trọng tới hứng thú, cảm nhận và tính tích cực chủ động của học sinh, đồng thời phương châm “học đi đôi với hành” được thể hiện rất rõ. Tóm lại, việc nghiên cứu và giảng dạy Lịch sử địa phương đã sớm được quan tâm ở nhiều nước trên thế giới. Việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương trong dạy học lịch sử đã đạt được nhiều kết quả và thực hiện ở các mức độ khác nhau ở các quốc gia. Qua việc Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN Vậy giáo viên chúng ta cần gì? Chúng ta cần thực tiễn các bài dạy cụ thể, cần các tiêu chí đánh giá rõ ràng, cần các hình mẫu thực tế để có thể áp dụng và chuyển đổi quá trình dạy học. Trong bài giảng "Tác động của cách mạng tư sản Pháp 1789" - tôi và các thầy cô sẽ cùng phân tích những điểm giống và khác của DHPTNL so với bài dạy truyền thống của chúng ta qua một số các câu hỏi. Đến ngày hôm nay, dạy học Phát triển năng lực đã trở thành “diễm xưa” rồi. Nó không còn là cái gì đó quá mốt và thời thượng nữa. Cái tên của nó đã trở nên quá quen thuộc. Từ thành thị đến nông thôn, từng miền xuôi đến miền ngược, từ các trường công cho đến các trường quốc tế, người người nhà nhà nói về phẩm chất và năng lực. Mục đích mà chúng ta đang hướng đến thật tốt đẹp, nhưng nó dường như hơi mông lung khi mà Dạy học phát triển năng lực cũng có đến “năm bảy đường” với “ngàn vạn mô hình” cùng “đủ mọi cung bậc và cấp độ”. Vậy giáo viên chúng ta cần gì? Chúng ta cần thực tiễn các bài dạy cụ thể, cần các tiêu chí đánh giá rõ ràng, cần các hình mẫu thực tế để có thể áp dụng và chuyển đổi quá trình dạy học. Trong bài giảng “Tác động của cách mạng tư sản Pháp 1789” – tôi và các thầy cô sẽ cùng phân tích những điểm giống và khác của DHPTNL so với bài dạy truyền thống của chúng ta qua một số các câu hỏi. Bằng việc trả lời các câu hỏi này, tôi tin rằng, nó sẽ giúp các thầy cô có hình dung cụ thể và chi tiết hơn trong quá trình áp dụng vào các bài dạy trên lớp 1. Tiêu đề và nội dung bài học có gì khác so với tiêu đề của bài học trong chương trình của chúng ta độ rộng, hẹp, nông, sâu, dài, ngắn…. 2. Vì sao cần phải đi sâu, giảm độ rộng của nội dung? Giảm đến thế nào thì vừa? 3. Cách đặt mục tiêu bài học có gì khác? Mục tiêu về năng lực được thể hiện dư lào? 4. Thang đánh giá năng lực được thể hiện trong bài như thế nào? Có gì khác so với cách đánh giá của chúng ta hiện nay? 5. Các năng lực được hình thành trong bài là gì? Học sinh có được hướng dẫn định nghĩa và gọi tên năng lực không? 6. Các bước hình thành năng lực được triển khai như thế nào? 7. Mối quan hệ giữa năng lực được hình thành và tiêu chí đánh giá trong bài là gì? 8. Tư liệu được sử dụng như thế nào? Được khai thác ra sao? 9. Quan điểm cá nhân của người học được thể hiện như thế nào? 10. Sự đa dạng của các hoạt động được thể hiện như thế nào? Các hoạt động hướng đến việc hình thành năng lực đặc thù của môn Lịch sử ra sao? Trong Chương trình giáo dục phổ thông, giáo dục lịch sử được thực hiện liên tục ở cả ba cấp học thông qua các môn Tự nhiên và Xã hội ở lớp 1, lớp 2, lớp 3, Lịch sử và Địa lý từ lớp 4 đến lớp 9, Lịch sử THPT. Coi trọng nội dung thực hành lịch sửỞ cấp THPT Lịch sử là môn học được lựa chọn theo nguyện vọng và định hướng nghề nghiệp của học sinh, thuộc nhóm môn Khoa học xã hội. Với đặc trưng của môn học, Lịch sử giữ vai trò chủ đạo trong việc giáo dục lòng yêu nước, tinh thần tự tôn dân tộc, truyền thống lịch sử và văn hoá dân tộc; củng cố các giá trị nhân văn, lòng khoan dung, nhân ái, tinh thần cộng đồng và hình thành những phẩm chất của công dân Việt Nam, công dân toàn cầu trong xu thế phát triển của thời qua hệ thống các chủ đề và chuyên đề về lịch sử thế giới, lịch sử khu vực Đông Nam Á và lịch sử Việt Nam, môn Lịch sử giúp học sinh phát triển năng lực sử học, đặc biệt là tư duy lịch sử, các khả năng thu thập và xử lý sử liệu, kết nối quá khứ với hiện tại, vận dụng các bài học lịch sử vào việc giải quyết những vấn đề của thực tế cuộc minh trình môn Lịch sử nhấn mạnh các quan điểm khoa học, hiện đại; hệ thống, cơ bản; thực hành, thực tiễn; dân tộc, nhân văn; mở, liên thông, giúp học sinh tiếp cận lịch sử thế giới, lịch sử khu vực Đông Nam Á và lịch sử dân tộc một cách khoa học trên cơ sở vận dụng những thành tựu hiện đại của khoa học lịch sử và khoa học giáo biệt coi trọng nội dung thực hành lịch sử, kết nối lịch sử với thực tiễn cuộc sống. Chương trình tăng cường phần thực hành cả về thời lượng lẫn các hình thức thực hành; đa dạng hoá các loại hình thực hành để học sinh được hoạt động trải nghiệm thông qua các hình thức tổ chức giáo dục như hoạt động nhóm/cá nhân tự học, học trên lớp/ở bảo tàng, đi thực địa, học qua dự án, di sản,... nhằm mục tiêu phát triển năng lực sử học cho học trình môn Lịch sử hướng học sinh tới nhận thức đúng về những giá trị truyền thống của dân tộc, giúp học sinh hình thành, phát triển những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam và những giá trị phổ quát của công dân toàn cấu chương trình môn Lịch sử có những thay đổi căn bản. Trục phát triển chính của Chương trình môn Lịch sử là hệ thống các chủ đề và chuyên đề về những vấn đề cơ bản của lịch sử thế giới, lịch sử khu vực Đông Nam Á và lịch sử Việt Nam, nhằm mục tiêu nâng cao và mở rộng kiến thức thông sử mà học sinh đã được học ở cấp trung học cơ bảo cho học sinh tiếp cận một cách toàn diện các lĩnh vực chính trị, quân sự, kinh tế, xã hội, văn hóa, tư tưởng… của dân tộc và nhân loại trong các thời kỳ lịch sử, tạo cơ sở định hướng để học sinh có điều kiện thuận lợi hơn trong việc học tập các môn khác Ngữ văn, Địa lý, Giáo dục công dân, Giáo dục Quốc phòng và an ninh, Nghệ thuật, …, xây dựng năng lực tự học suốt đời và khả năng ứng dụng vào cuộc sống những hiểu biết về lịch sử, văn hóa, xã hội Việt Nam và thế cạnh nội dung giáo dục cốt lõi 70 tiết/lớp/năm, trong mỗi năm học, những học sinh có thiên hướng khoa học xã hội và nhân văn được chọn học một số chuyên đề 35 tiết/lớp/năm. Mục tiêu của các chuyên đề này làMở rộng, nâng cao kiến thức và năng lực sử học đáp ứng yêu cầu phân hoá sâu ở cấp trung học phổ học sinh hiểu sâu hơn vai trò của sử học trong đời sống thực tế, những ngành nghề có liên quan đến lịch sử để học sinh có cơ sở định hướng nghề nghiệp sau này cũng như có đủ năng lực cơ bản để giải quyết những vấn đề có liên quan đến lịch sử và tiếp tục tự học lịch sử suốt cường hoạt động trải nghiệm thực tế, giúp học sinh phát triển tình yêu, sự say mê, ham thích tìm hiểu lịch sử dân tộc Việt Nam, lịch sử thế trình chú trọng việc đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy họcViệc đổi mới phương pháp dạy học Lịch sử theo hướng tiếp cận năng lực là trọng tâm của chương trình. Phương pháp dạy học Lịch sử theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ trang bị kiến thức cho học sinh mà đặt trọng tâm rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống; đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực trình môn Lịch sử cấp THPT lần này không thiết kế theo mạch thông sử mà theo hệ thống chủ đề. Ảnh Hải pháp dạy học Lịch sử theo định hướng tiếp cận năng lực được thực hiện trên nền tảng những nguyên tắc cơ bản của khoa học lịch sử thông qua các nguồn sử liệu khác nhau để tái hiện lịch sử, phục dựng một cách khoa học, khách quan, chân thực quá trình phát triển của lịch sử. Thông qua việc tổ chức các hoạt động dạy học đa dạng, giáo viên giúp học sinh phát huy năng lực sáng tạo trong học tập Lịch sử, trở thành “người đóng vai lịch sử”, hay “người làm lịch sử” để khám phá kiến thức lịch sử, vận dụng sáng tạo kiến thức vào các tình huống học tập và thực tiễn cuộc trình chú trọng việc đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học, lựa chọn và phối hợp có hiệu quả giữa các hình thức tổ chức và phương pháp dạy học lịch sử. Với hình thức dạy học lịch sử theo chủ đề, giáo viên hướng dẫn học sinh củng cố hệ thống kiến thức cơ bản, nâng cao nhận thức về lịch sử Việt Nam, khu vực và thế giới thông qua hệ thống chủ đề về lịch sử chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, tư tưởng, tôn giáo - tín ngưỡng, nghệ thuật - kiến trúc, ngoại giao và quan hệ quốc tế, dân cư và tộc người …Thông qua hệ thống chủ đề này, giáo viên giúp học sinh có khả năng tiếp cận và xử lý thông tin từ những nguồn khác nhau, có khả năng xâu chuỗi các sự kiện lịch sử có liên quan, đưa ra nhận xét cá nhân về các sự kiện lịch sử, xây dựng năng lực phản biện và sáng tạo, từ đó có khả năng vận dụng những kinh nghiệm lịch sử vào thực tiễn, dùng tri thức lịch sử để giải thích những vấn đề hiện đích chủ yếu của đánh giá kết quả giáo dục là đối chiếu, so sánh năng lực học sinh đạt được với mức độ yêu cầu của chuẩn kiến thức và năng lực môn học Lịch sử ở từng chủ đề, từng cấp học, để từ đó có những biện pháp cải thiện kịp thời hoạt động dạy học. Chương trình đặt trọng tâm vào việc đánh giá khả năng vận dụng kiến thức lịch sử của học sinh để giải quyết vấn đề gắn các vấn đề gắn với thực tiễn, kết nối lịch sử với hiện tại, tạo cơ hội phát triển năng lực tự chủ, sáng tạo của học dung chương trình môn Lịch sử cấp THPT lần này không thiết kế theo mạch thông sử mà theo hệ thống chủ đề. Tuy nhiên, hệ thống kiến thức về cơ bản không thay đổi. Do đó, giáo viên chỉ cần nghiên cứu kỹ chương trình là có thể thực hiện chuyển đổi từ dạy học ở phòng học truyền thống sang phòng học bộ môn sẽ phát huy được vai trò tối ưu của thiết bị và đồ dùng dạy học trong dạy học Lịch sử. Trong điều kiện thực tế hiện nay khi việc dạy học ở các phòng học truyền thống vẫn còn phổ biến ở nước ta, nhà trường và giáo viên tùy vào điều kiện cụ thể của từng địa phương, có thể chuẩn bị một số đồ dùng trực quan trong dạy học Lịch sử như hệ thống bản đồ, tranh ảnh, sa bàn, sơ đồ, biểu đồ, các loại băng đĩa,... với sự hỗ trợ của các phương tiện kỹ thuật như máy tính, đèn chiếu máy chiếu và Internet.

dạy học lịch sử theo hướng tiếp cận năng lực